Wees kritisch en accepteer!

Als we de energietransitie echt willen versnellen zal men kritischer en minder vanuit het eigen belang moeten denken, zegt dr. Daisy Tempelman. Nu zitten er vaak te veel verschillende belangen aan tafel en is ‘het compromis’ vaak niet de beste uitkomst voor de samenleving, maar enkel de meest haalbare.

Disclaimer: De inhoud van dit artikel is tot stand gekomen met de kennis en informatie van vóór de coronacrisis.

Een interview met Daisy Tempelman Hanzehogeschooldocent Energierecht en themacoördinator Energy Governance bij de Innovatiewerkplaats EnTranCe – Centre of expertise energy

 

Nadat Daisy haar master Internationaal en Europees rechtsvergelijkend Privaatrecht afrondde, promoveerde ze bij de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) op het onderwerp energierecht en aansprakelijkheidsrecht. Nu is ze alweer een tijdje werkzaam bij de School of Law aan de Hanzehogeschool Groningen, medeoprichter van het vrouwen-werkzaam-in-de-energietransitie netwerk ‘VIEN’ en daarnaast bestuurslid van het coöperatieve handelsbedrijf Energie VanOns.

In haar werk houdt Daisy zich veel bezig met de wet- en regelgeving omtrent de energietransitie. Dit wordt door veel burgers, ondernemers en bedrijven als een complexe horde beschouwd. Daisy: “Wat mist is overstijgende regie bij de verschillende transitiepaden én communicatie tussen partijen die bij een of meerdere transitiepaden zijn betrokken. Hierdoor is het soms niet duidelijk hoe de ontwikkelingen van het ene transitiepad zich verhouden tot het andere. Soms ontbreekt er essentiële wetgeving, zoals bijvoorbeeld over de toepassingen van waterstof. Volgens haar ligt hierbij niet alleen een rol voor de overheid, maar ook een actievere houding van voornamelijk grote spelers in het bedrijfsleven.

Wat mist is overstijgende regie bij de verschillende transitiepaden én communicatie…”

Er bestaat een spanningsveld tussen enerzijds communicatie (zachte aanpak) en anderzijds wetgeving (harde aanpak). Wanneer acceptatie van dat alle partijen iets zullen moeten inleveren en het opzij zetten van de eigen belangen niet een prominentere rol krijgt aan de klimaattafels, dan wordt het erg lastig om de grote doelen (Parijs, New Green Deal, Nationaal Klimaatakkoord) te halen. Wees kritisch, dat leert Daisy haar studenten ook. Kijk altijd goed waar je bron vandaan komt en welke belangen de auteur heeft bij het publiceren.

Je hebt altijd drie groepen. De voorlopers, de middenmoot en de achterblijvers. In tegenstelling tot wat veel mensen denken zijn de voorlopers en achterblijvers niet zo bepalend. De middenmoot daarentegen wel, vandaar ook de Omgevingswet van 2021. Deze groep dient actief betrokken te worden en participeren in de energietransitie middels bijvoorbeeld events, lokale initiatieven en door de overheid gesubsidieerde projecten. Daisy: “De middenmoot loopt echter nog niet warm als het gaat meebeslissen over de energiekeuzes, zoals dat nu in bijvoorbeeld wijkvisies wordt gepresenteerd aan de burgers. De Omgevingswet stelt burgerparticipatie als eis, maar geeft verder geen criteria hoe dat moet plaatsvinden.” Hoewel de wetgevers hiermee wil voorkomen dat het te veel van criteria gaat afhangen, bestaat nu het risico dat slechts ‘de voorlopers’ actief worden.

Schematische weergave Omgevingswet 2021 (Rijksoverheid, nov. 2019)

Daarnaast denkt Daisy dat door netbeheerders meer ‘experimenteerruimte’ te bieden, er meer mogelijkheden zijn om de expertise van de netbeheerder effectiever in te zetten voor de energietransitie. Wat zou er juridisch moeten veranderen? Daisy: “Dat is lastig. Aan de ene kant meer vrijheden om processen en innovaties in gang te zetten, anderzijds moet gewaarborgd blijven dat de rechten van de burgers niet uit het oog worden verloren.” Daarmee verlies je niet alleen nu draagvlak, maar misschien wel draagvlak van de komende generaties! Zij worden immers beïnvloed door de huidige generatie.

 

Daisy Tempelman is als hogeschooldocent & onderzoeker Energierecht bij de Hanzehogeschool Groningen aan EnTranCe verbonden

Taal selecteren: