Toekomstbestendige herontwikkeling volgens 'het open bouwen principe' | een blog door Nynke Hoomans (IWP)

Waarom bouwen we vastgoed om dit vervolgens na veertig jaar weer te slopen? Deze vraag hield mij bezig toen ik begon aan mijn afstudeeronderzoek over het toepassen van open bouwen op bestaande bouw. Vastgoed wordt vaak niet voor de maximale levensduur gebruikt, omdat de functie niet meer voldoet aan de vraag vanuit de markt. Hierdoor is de bouw verantwoordelijk voor 42 procent van de totale afvalproductie in ons land. We moeten deze inefficiënte manier van bouwen veranderen naar een meer toekomstbestendige manier van bouwen, een flexibele manier.

Bij het implementeren van een nieuwe manier van bouwen komen verschillende knelpunten, maar ook succesfactoren kijken. In mijn onderzoek heb ik de succesfactoren en knelpunten in beeld gebracht van het transformeren van kantoren naar woningen volgens het open bouwen principe. Open bouwen is een duurzame, flexibele bouwmethode, waarbij vooral het binnenwerk van een gebouw redelijk eenvoudig kan worden aangepast en de levensduur van een gebouw daardoor verlengd kan worden.

Bij transformatie is locatie een doorslaggevende factor die de haalbaarheid van een project bepaalt. Echter, de beste locaties voor de functie wonen zijn inmiddels al getransformeerd. We hebben behoefte aan meer woningen en om dit op een duurzame manier mogelijk te maken is het essentieel om transformatie hierbij te betrekken. Dit suggereert dat de minder goede locaties moeten worden getransformeerd. De omgeving en buitenruimte is zeer belangrijk voor bewoners en dus moet bij projecten op een minder goede locatie de omgeving worden verbeterd. Dit drijft de kosten op, maar verhoogt ook de leefbaarheid in een gemeente. Om deze reden zouden gemeenten moeten investeren in de herontwikkeling van deze gebieden.

Het is belangrijk om een verandering in de bouwwereld te initiëren. Zoals eerdergenoemd is de bouwwereld de grootste afvalproducent van Nederland. Daarnaast is de bouw verantwoordelijk voor negen procent van het bruto binnenlands product en dus komen hier grote belangen bij kijken. Uit het onderzoek blijkt dat de bouwwereld de noodzaak om te veranderen niet voelt; ‘wanneer veranderen meer pijn doet dan niet veranderen, wordt er niet veranderd’. Indien geen maatregelen vanuit de overheid worden genomen om de bouwwereld aan te sporen op een meer toekomstbestendige manier te bouwen zal deze verandering niet plaatsvinden. Deze aansporing kan in de vorm van subsidies voor de toepassing van open bouwen gebeuren of door regelgeving. Het totaal verbieden van de bouw van niet-toekomstbestendig vastgoed lijkt heftig, maar zonder ingrijpende maatregelen blijft de verduurzaming van de bouwwereld achter.

Foto gemaakt door Hannah Stienstra, www.hannahstienstra.nl

De implementatie van maatregelen om functiewisseling mogelijk te maken zorgt voor hoge kosten in vergelijking met een monofunctioneel gebouw. Het geschikt maken van het rioleringsstelsel voor meerdere functies vraagt bijvoorbeeld om de plaatsing van twee volledige stelsels. Deze kosten kunnen in het geval van woningbouw niet geheel relevant zijn. De woningmarkt kent geen structurele leegstand en daarom is de kans zeer klein dat een andere functie dan wonen wordt geïmplementeerd in het gebouw. Hierdoor is het verstandiger om enkel woningverandering mogelijk te maken. Binnen de woningmarkt verandert de vraag naar bijvoorbeeld type of grootte van de woning wel voortdurend. Het geschikt maken van de woning voor aanpassingen qua oppervlakte is in dit geval een logische oplossing.

De genoemde resultaten en aanbevelingen lijken op financieel gebied niet aantrekkelijk. Het transformeren van gebouwen die niet volgens het open bouwen principe zijn gebouwd zorgt voor hoge kosten en ook hangt aan het verbeteren van volledige gebieden een hoog prijskaartje. We moeten hierbij de noodzaak van verandering niet vergeten. Indien we niet overstappen naar een meer duurzame manier van bouwen zal dit over de langere termijn onomkeerbare gevolgen hebben voor het voortbestaan van de mens en zijn gemeenschappen. We zullen met zijn allen moeten investeren in het voortbestaan van onze aarde.

Nynke Hoomans is inmiddels afgestudeerd Vastgoed & Makelaardij. Nynke deed haar afstudeeronderzoek bij Innovatiewerkplaats EnTranCe – thema Sustainable Buildings.

Taal selecteren: