Is waterstof een “gamechanger” voor thuis?

Op dit ogenblik wordt waterstof door velen gezien als de heilige graal voor de energietransitie. Waterstof, en dan bedoel ik de groene/duurzame versie, zal zeker een belangrijk onderdeel van onze toekomst worden. De reden is heel simpel: waterstof kan als energiedrager de door zon en wind opgewekte elektrische energie opslaan totdat deze op een ander moment weer nodig is. Zeker nu de accutechnieken vaak nog niet toereikend zijn kan waterstof een oplossing bieden. Ted Wildenberg maakt de balans op.

Door Ted Wildenberg

Maar hebben we hier thuis ook wat aan? In het project Hydrogreenn Hoogeveen gaan we dat eens bestuderen en hopelijk ook uitvoeren. Met “we” bedoel ik een consortium van ruim 20 partijen waaronder netbeheerders, projectorganisaties, veiligheidsdiensten, sponsoren en ook de Hanzehogeschool Groningen. Dit project bestaat uit het maken van een blauwdruk voor een nieuwe woonwijk Nijstad-Oost (plm. 80-90 woningen) die niet alleen een elektriciteitsaansluiting krijgen maar ook een gasaansluiting. Deze gasaansluiting zal echter geen aardgas aan de woningen leveren maar duurzaam opgewekt en geproduceerd waterstofgas (“groene” waterstof). Het overgrote deel van de woningen zal voorzien worden van een waterstofgas gestookte cv-ketel!

Het doel is om aan te tonen dat je een “gewone” woning met een aardgasketel relatief eenvoudig om kunt bouwen naar een woning verwarmd met groene waterstof. Mogelijk dat (een deel van) de naastliggende wijk Erflanden, die nu nog van aardgas voorzien wordt, na het uitvoeren van Nijstad-Oost omgezet gaat worden van aardgas naar groene waterstof.

Maar kan dat dan zomaar? Is dat niet gevaarlijk? We kennen waterstofgas van school nog als “knalgas” en we kennen de waterstofbom, gaan daar geen ongelukken van komen? Allemaal vragen die op allerlei vlakken opgelost en beantwoord moeten gaan worden. Deze vlakken zijn onder andere (niet in volgorde van prioriteit!):

  • techniek;
  • veiligheid;
  • maatschappelijk draagvlak, acceptatie en communicatie;
  • juridische zaken en verantwoordelijkheden;
  • (bouwtechnische) normen en richtlijnen.

Sommige zaken kunnen relatief eenvoudig zijn. In onze tijd kunnen we nagenoeg alles maken en kennen we allerlei productietechnieken. Het maken van een waterstof cv-ketel is eigenlijk het ombouwen van een aardgas cv-ketel met een aantal speciale onderdelen. Andere zaken zijn een stuk complexer. Omdat het waterstofmolecuul het kleinste is wat we kennen is het meten van een hoeveelheid waterstof een stuk moeilijker omdat we het molecuul veel moeilijker kunnen waarnemen. Doordat het molecuul zo klein is zal ook veel sneller lekkage optreden.

Naast deze technische zaken is veiligheid van zeer groot belang. Waterstof is inderdaad explosiever dan aardgas maar het heeft maar een derde van de energie van aardgas en het vervliegt heel snel terwijl aardgas in een gaswolk blijft hangen. Waterstof bevat ook geen koolstof zodat bij onvolledige verbranding geen dodelijk koolmonoxide kan ontstaan zoals bij aardgas. Er sterven immers in Nederland meer mensen door koolmonoxidevergiftiging dan door aardgasexplosies!

Waterstof is net als aardgas geurloos. Bij aardgas voegen we dan ook een geurstof toe waardoor we het kunnen ruiken. Moeten we dit nu ook bij waterstof gaan doen of moeten we detectoren gaan gebruiken? Tijdens onze slaap en bij zware verkoudheid kunnen we immers niet ruiken. Als we een geurstof gaan toevoegen gebruiken we dan dezelfde of een andere? Als we dezelfde gebruiken dan is dit voor ons herkenbaar als “gaslek” maar we kunnen dan niet het verschil ruiken tussen waterstof en aardgas. Als we een andere gebruiken kunnen we dan wel een “gaslek” ruiken omdat we mogelijk dit nieuwe geurtje niet herkennen?

Alle bouw- en woningvoorschriften zijn niet ingericht voor het gebruik van waterstof in een woning. Bijvoorbeeld het voorschrift wat een meterkast beschrijft, ja ook daar hebben we een bouwvoorschrift voor, zegt dat voorkomen moet worden dat er gas in de kruipruimte van de woning terecht komt. Dit is weer gebaseerd op aardgas maar waterstof gaat met zo’n 17 m/s omhoog en dus niet naar de kruipruimte! Zo is er ook nog geen wet- en regelgeving omtrent waterstof in de bebouwde omgeving. Waarom zou je immers wetten maken voor iets wat nog niet bestaat? Wetgeving loopt daarom per definitie altijd achter op nieuwe technieken. Kijk maar eens wat er nu allemaal speelt op het gebied van wetgeving rondom elektrischesteps, hoverboards en andere nieuwe vervoersmiddelen.

Dan nog als laatste maar zeker niet de minste, de acceptatie van waterstofgas in huis. We kennen al vele jaren het gebruik van aardgas in huis. We zijn er zelfs zo bekend mee dat nagenoeg niemand een aardgasdetector in huis heeft en je hebt zelfs geen vergunningen of andere papieren nodig om zelf thuis een aardgas cv-ketel te installeren. Wat voor gevoel hebben we bij waterstof? Dit is emotie en emotie is moeilijk te sturen. Neem het voorbeeld van CO2-opslag in lege gasvelden. Menigeen vindt dit maar eng terwijl CO2 niet brandbaar is, een groter molecuul is (minder kans op lekkage) en we ook CO2 in de natuur/bodem kunnen terugvinden. En toch is de meerderheid tegen ondergrondse opslag van CO2. Zo zie je dat eenmaal ontstane emotie moeilijk te sturen is, zelfs met wetenschappelijke feiten.

Hierboven heb je kunnen lezen dat we technisch al heel veel kunnen en we al heel ver zijn. Wet- en regelgeving loopt vaak achter maar ook daar kennen we uitzonderingsmogelijkheden voor. Het zal vooral gaan of we accepteren dat we groene waterstof in huis gaan gebruiken voor verwarming. Hier is nog een flinke weg te gaan. Nieuwe woningen hebben beduidend minder energie nodig dan bestaande voor de verwarming (en tegenwoordig ook koeling). Het is niet altijd makkelijk of soms zelfs onmogelijk om bestaande woningen net zo energiezuinig te maken als nieuwe woningen. Als we in de verre toekomst allemaal in energiezuinige woningen wonen hebben we het misschien niet meer nodig maar nu zouden we de bestaande woningen kunnen verduurzamen door in plaats van aardgas te gebruiken voor verwarming om te schakelen naar het gebruik van duurzame waterstof. Wat dat betreft toont de gemeente Hoogeveen lef en doorzettingsvermogen om een project als Hydrogreenn Hoogeveen te starten en het op deze wijze mogelijk te maken om te onderzoeken of groene waterstof een alternatief kan zijn voor aardgas. Een uniek project in Nederland!

Taal selecteren: